TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA İLE TEMAS EDEN SERAMİK MALZEMELER TEBLİĞİ
(TEBLİĞ NO: 2012/30)
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, son haliyle gıda ile temas etmesi beklenen veya gıda ile temas etmekte olan veya bu amaç için üretilmiş olan seramik malzemelerden, gıdaya kurşun ve kadmiyumun muhtemel migrasyonunu belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, son haliyle gıda ile temas etmesi beklenen veya gıda ile temas etmekte olan veya bu amaç için üretilmiş olan seramik malzemeleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ;
a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliğine dayanılarak,
b) 84/500/EEC sayılı Gıda ile Temas Eden Seramik Malzemeler Hakkında Konsey Direktifine paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
b) Seramik malzeme: Genel olarak yüksek killi veya silikat içerikli inorganik maddelerin karışımlarından üretilen, küçük miktarda organik maddelerin ilave edilebildiği, önce şekillendirilip pişirilerek sabitlenen, sırlanıp cilalanabilen ve/veya dekore edilebilen maddeleri,
ifade eder.
Malzeme özellikleri
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki seramik malzemelerin özellikleri aşağıda verilmiştir:
a) Seramik malzemelerden gıdaya geçen kurşun ve kadmiyum miktarı, EK-2’de verilen test koşulları ve EK-3’te verilen analiz yöntemi kullanılarak belirlenir.
b) Seramik kap ve seramik kapaktan oluşan bir malzemede;
1) Kap ve kapak için, yalnızca kap için verilen kurşun ve/veya kadmiyum limiti (mg/dm² veya mg/L olarak) uygulanır.
2) Tek başına kap ve kapağın iç yüzeyi, aynı şartlar altında ve ayrı ayrı test edilir.
3) Kap ve kapağın iç yüzeyinden elde edilen kurşun ve/veya kadmiyum ekstraksiyon seviyelerinin toplamı, sadece kabın yüzey alanına veya hacmine uygun olarak hesaplanır.
c) Seramik malzemelerden gıdaya geçen kurşun ve kadmiyum miktarı EK-1'de verilen limitleri geçemez.
ç) Aynı şekilli, boyutlu, dekorasyonlu ve sırlı en az üç seramik malzeme numunesinin, EK-2 ve EK-3’te belirtilen şartlar altında analiz edilmesi durumunda; bu malzemelerden ekstrakte edilen kurşun ve/veya kadmiyumun ortalama miktarları; belirlenmiş limitleri ve ayrı ayrı her bir numune; verilen limitlerin % 50’sinden fazlasını geçmiyorsa, seramik malzemeler Tebliğ koşullarını sağlamış kabul edilir.
Etiketleme
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki madde ve malzemeler, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği hükümlerine göre etiketlenir.
Numune alma ve analiz metotları
MADDE 7 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki madde ve malzemelerden Tebliğde yer alan koşullar ve uluslararası kabul görmüş metotlar dikkate alınarak numune alınır ve EK-2 ve EK-3’te yer alan kurallara göre analiz edilir.
Uygunluk beyanı
MADDE 8 – (1) Henüz gıda ile temas etmemiş seramik malzemelerin beraberlerinde Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesine uygun yazılı beyanın bulundurulması zorunludur.
(2) Üretici veya satıcı tarafından hazırlanan bu beyan, bu Tebliğin EK-4’ünde yer alan bilgileri içerir.
(3) Bakanlığın talep etmesi halinde EK-1’de verilen kurşun ve kadmiyum limitleri ile uyumluluğu gösteren belgelerin beyanı zorunludur. Bu belgeler; kullanılan analiz metotlarını, analiz koşullarını, analizin yapıldığı laboratuvarın adı ve adresini ve analiz sonuçlarını içerir.
İdari yaptırım
MADDE 9 – (1) Bu Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan tebliğ
MADDE 10 – (1) 4/12/2001 tarihli ve 24603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddeleri ile Temasta Bulunan Seramik Malzemeler Tebliği (Tebliğ No: 2001/38) yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 11 – (1) Bu Tebliğin 8 inci maddesi 1/6/2012 tarihinde, diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 12 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
EK-1
Seramik Malzemelerden Geçen Kurşun ve Kadmiyum Limitleri
Kategoriler
Pb
Cd
Kategori 1:
İç derinlikleri, en üst köşe boyunca geçen yatay yüzeyin en düşük noktasından ölçülmüş olan ve ölçüleri 25 mm'yi geçmeyen, doldurulamayan ve doldurulabilen malzemeler
0,8 mg/dm²
0,07 mg/dm²
Kategori 2:
Doldurulabilen diğer tüm malzemeler
4,0 mg/L
0,3 mg/L
Kategori 3:
Pişirme kapları; 3 litreden daha fazla bir kapasiteye sahip olan paketleme ve saklama kapları
1,5 mg/L
0,1 mg/L
EK-2
Kadmiyum ve Kur ş unun Migrasyonunun Belirlenmesi İç in Temel Kurallar
1. Test s ı v ı s ı (g ı da benzeri)
Asetik asit (hacim/hacim), yeni haz ı rlanm ış % 4'l ü k sulu çö zeltisi.
2. Test Ko ş ullar ı
2.1. Test; 22 ± 2 º C'de 24 ± 0,5 saat s ü re ile yap ı l ı r.
2.2. Kur ş un migrasyonu belirlenecekse numune, uygun bir koruyucu ile kaplanmal ı ve laboratuvarda normal ışı kland ı rma ş artlar ı nda b ı rak ı lmal ı d ı r. Kur ş un ve kadmiyum veya kadmiyum migrasyonu belirlenecekse numune, test edilecek y ü zeyin t ü m ü yle karanl ı kta kalmas ı n ı sa ğ layacak ş ekilde kaplan ı r.
3. Dolum
3.1. Doldurulabilecek numuneler
Malzeme, % 4'l ü k asetik asit çö zeltisi ile ta ş ma noktas ı n ı 1 mm'den daha fazla a ş mayacak d ü zeyde doldurulur, mesafe numunenin en ü st kenar ı ndan ö l çü l ü r. D ü z veya hafif e ğ imli numuneler, s ı v ı y ü zeyi ile ta ş ma noktas ı aras ı ndaki mesafe e ğ imli kenar boyunca 6 mm'den daha fazla olmayacak ş ekilde doldurulur.
3.2. Doldurulamayacak numuneler
G ı da maddeleri ile temas etmesi istenmeyen numune y ü zeyi ö ncelikle % 4'l ü k asetik asit çö zeltisinin etkisine dayanabilecek uygun bir koruyucu tabaka ile kaplan ı r. Numune daha sonra, g ı da maddeleri ile temas ı istenen y ü zey tamamen test s ı v ı s ı ile kaplanacak ş ekilde, bilinen hacimde asetik asit i ç eren bir ge ç i ş i sa ğ lay ı c ı ortam i ç erisine dald ı r ı l ı r.
4. Y ü zey Alan ı n ı n Belirlenmesi
1. kategorideki maddelerin y ü zey alan ı ; 3. b ö l ü mde yer alan doldurma ko ş ullar ı ile uyumlu olarak elde edilen, serbest s ı v ı y ü zeyi taraf ı ndan olu ş turulan menisk ü s ü n y ü zey alan ı na e ş ittir.
EK-3
Kadmiyum ve Kur ş un Migrasyonu Analiz Metotlar ı
1. Ama ç ve Uygulama Alan ı
Bu metot, kur ş un ve/veya kadmiyumun spesifik migrasyonunu tespit eder.
2. Prensip
Kur ş un ve/veya kadmiyumun spesifik migrasyonunun belirlenmesi 4 ü nc ü maddedeki performans kriterlerini sa ğ layacak bir enstr ü mental analiz metodu ile yap ı l ı r.
3. Reaktifler
- T ü m reaktifler aksi belirtilmedik ç e, analitik kalitede olmas ı gerekir.
- Referans ı n suya g ö re yap ı ld ığı yerlerde su, daima dam ı t ı k suyu veya e ş it kalitedeki suyu ifade eder.
3.1. Asetik asit, % 4 ’ l ü k, (hacim/hacim) sulu çö zeltisi: 40 mL glasiyel asetik asit su ile 1000 mL ’ ye tamamlan ı r.
3.2. Stok çö zeltiler
% 4 ’ l ü k asetik asit çö zeltisi i ç erisinde s ı ras ı yla 1000 mg/L kur ş un ve en az 500 mg/L kadmiyum i ç eren stok çö zeltileri haz ı rlan ı r.
4. Enstr ü mantal Analiz Metodunun Performans Kriterleri
4.1. Tespit s ı n ı r ı : Kur ş un ve kadmiyum i ç in a ş a ğı daki de ğ erlere e ş it veya daha d üşü k olmas ı gerekir.
- Kur ş un i ç in 0,1 mg/L
- Kadmiyum i ç in 0,01 mg/L
Tespit s ı n ı r ı ; cihaz ı n birikim g ü r ü lt ü s ü n ü n iki kat ı na e ş it bir sinyal veren, % 4 ’ l ü k asetik asit i ç erisindeki elementin konsantrasyonu olarak tan ı mlan ı r.
4.2. Tayin s ı n ı r ı : Kur ş un ve kadmiyum i ç in a ş a ğı daki de ğ erlere e ş it veya daha d üşü k olmas ı gerekir.
- Kur ş un i ç in 0,2 mg/L
- Kadmiyum i ç in 0,02 mg/L
4.3. Geri Alma: % 4 ’ l ü k asetik asit çö zeltisine eklenen kur ş un ve kadmiyumun geri almas ı , eklenen miktar ı n % 80-120'si kadard ı r.
4.4. Ö zg ü nl ü k: Kullan ı lan enstr ü mental analiz metodunun spektral giri ş imlerden ve matriksten etkilenmeyecek ş ekilde olmas ı gerekir.
5. Metot
5.1. Numunenin haz ı rlanmas ı
Numune temiz olur, testi etkileyecek ya ğ lar ve di ğ er maddeleri i ç ermez.
Numune, yakla şı k 40 º C s ı cakl ı kta, ev tipi s ı v ı deterjan i ç eren bir çö zeltide y ı kan ı r. Ö ncelikle musluk suyunda ve daha sonra da dam ı t ı k suda veya e ş it kalitedeki suda durulan ı r. Herhangi bir paslanmay ı ö nlemek i ç in ortamda bulunan su uzakla ş t ı r ı l ı r ve kurutulur. Test edilecek y ü zey temizlendikten sonra dokunulmaz.
5.2. Kur ş un ve/veya kadmiyumun belirlenmesi
- Haz ı rlanm ış numune EK-2'de belirtilen ş artlarda test edilir.
- Kur ş un ve/veya kadmiyum tayini i ç in test çö zeltisini almadan ö nce, numune i ç erikleri homojenize edilerek, herhangi bir çö zelti kayb ı n ı veya test edilen y ü zeyin a şı nmas ı n ı ö nleyen uygun bir y ö ntem uygulan ı r.
- Her bir seri tayin i ç in kullan ı lan reaktif ü zerinde bir k ö r test yap ı l ı r.
- Kur ş un ve/veya kadmiyumun belirlenmesi, uygun ş artlar alt ı nda yap ı l ı r.
EK-4
Uygunluk Beyan ı
1. 8 inci maddede yer alan uygunluk beyan ı , a ş a ğı daki bilgi ve belgeleri i ç erir:
a) Seramik malzemeyi piyasaya arzdan sorumlu olan sat ı c ı n ı n ad ı veya ticari unvan ı ve adresi,
b) Seramik malzemenin ö zellikleri,
c) Beyan tarihi,
ç ) Seramik malzemenin bu Tebli ğ ve T ü rk G ı da Kodeksi G ı da ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Hakk ı nda Y ö netmelik ’ te yer alan gereklilikleri kar şı lad ığı na ili ş kin bilgi ve belgeler.
2. Uygunluk beyan ı , ait oldu ğ u malzeme hakk ı nda basit ve kolay bir tan ı mlamaya olanak tan ı yacak nitelikte olur ve malzemenin ü retiminde kur ş un ve kadmiyum ge ç i ş inde de ğ i ş ikli ğ e neden olacak bir de ğ i ş im oldu ğ unda yenilenir.