Gelir Vergisi Genel Tebliği (seri No: 283)

GEL İ R VERG İ S İ GENEL TEBL İĞİ

(SER İ NO: 283)

1. Giri ş

31/5/2012 tarihli ve 6322 say ı l ı Amme Alacaklar ı n ı n Tahsil Usul ü Hakk ı nda Kanun ile Baz ı Kanunlarda De ğ i ş iklik Yap ı lmas ı na Dair Kanunun 4 ü nc ü ve 7 nci maddeleri ile 31/12/1960 tarihli ve 193 say ı l ı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu ve 46 nc ı maddelerinde de ğ i ş iklik yap ı lm ış , 12 nci ve 13 ü nc ü maddeleri ile de ayn ı Kanuna Ge ç ici 80 inci ve 81 inci maddeler eklenmi ş tir. Bu d ü zenlemelere ili ş kin a çı klamalar bu Tebli ğ in konusunu olu ş turmaktad ı r.

2. Esnaf Muafl ığı ile İ lgili D ü zenlemeler

2.1. Yasal d ü zenleme

6322 say ı l ı Kanunun 4 ü nc ü maddesiyle, Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci f ı kras ı n ı n (8) numaral ı bendi a ş a ğı daki ş ekilde de ğ i ş tirilmi ş , ayn ı f ı kraya a ş a ğı daki bent ve maddeye son f ı kradan ö nce gelmek ü zere a ş a ğı daki f ı kra eklenmi ş tir.

“ 8. Bu Kanunun 47 nci maddesinde yaz ı l ı ş artlar ı haiz olanlardan kendi ü rettikleri ü r ü nleri satanlara m ü nhas ı r olmak ü zere el dokuma i ş leri, bak ı r i ş lemecili ğ i, ç ini ve çö mlek yap ı m ı , sedef kakma ve ah ş ap oyma i ş leri, ka şı k çı l ı k, bastonculuk, semercilik, yazmac ı l ı k , yorganc ı l ı k, ke ç ecilik , l ü le ve oltu ta şı i şç ili ğ i, ç ar ı k çı l ı k , yemenicilik, oyac ı l ı k ve bunlar gibi geleneksel, k ü lt ü rel, sanatsal de ğ eri olan ve kaybolmaya y ü z tutan meslek kollar ı nda faaliyette bulunanlar; ”

“ 9. Yukar ı daki bentlerde s ö z ü edilen i ş lere benzerlik g ö sterdikleri Maliye Bakanl ığı nca kabul edilen ticaret ve sanat i ş leri ile i ş tigal edenler. ”

“ Esnaf muafl ığı na ili ş kin ş artlar ı ta şı yanlara talepleri halinde vergi dairesince Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi verilir. Bu belgenin ş ekil ve muhtevas ı n ı n tayin ve tespiti ile iptali ve uygulamaya ili ş kin usul ve esaslar ı belirlemeye Maliye Bakanl ığı yetkilidir. ”

2.2. Geleneksel, k ü lt ü rel, sanatsal de ğ eri oldu ğ u ve kaybolmaya y ü z tuttu ğ u belirlenen meslek kollar ı nda faaliyette bulunanlarla ilgili esnaf muafl ığı n ı n kapsam ı

Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci f ı kras ı na 6322 say ı l ı Kanunla eklenen (8) numaral ı bent h ü km ü uyar ı nca;

El dokuma i ş leri, bak ı r i ş lemecili ğ i, ç ini ve çö mlek yap ı m ı , sedef kakma ve ah ş ap oyma i ş leri, ka şı k çı l ı k, bastonculuk, semercilik, yazmac ı l ı k , yorganc ı l ı k, ke ç ecilik , l ü le ve oltu ta şı i şç ili ğ i, ç ar ı k çı l ı k , yemenicilik, oyac ı l ı k ve bunlar gibi geleneksel, k ü lt ü rel, sanatsal de ğ eri olan ve kaybolmaya y ü z tutan meslek kollar ı nda faaliyette bulunanlar esnaf muafl ığı ndan yararlanacaklard ı r.

An ı lan meslek kollar ı nda faaliyette bulunanlar ı n s ö z konusu muafiyetten yararlanabilmeleri i ç in Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinde yaz ı l ı basit usule tabi olman ı n genel ş artlar ı n ı topluca ta şı malar ı ve m ü nhas ı ran kendi ü rettikleri ü r ü nleri satmak suretiyle faaliyette bulunmalar ı gerekmektedir.

Ö te yandan, s ö z konusu meslek kollar ı nda; devaml ı veya ar ı zi olarak, i ş yeri a çı larak, motorlu ara ç kullan ı larak, yard ı mc ı i şç i veya çı rak ç al ış t ı r ı larak faaliyette bulunulmas ı muafiyetten yararlanmaya engel te ş kil etmeyecektir.

Ancak, s ö z konusu meslek kollar ı nda a ş a ğı daki ş ekilde faaliyette bulunulmas ı halinde ise muafiyetten yararlan ı lmas ı m ü mk ü n de ğ ildir:

- Ticari i ş letmelere ait mallar ı mutat olarak veya belli aral ı klarla satanlar ile kendi ü rettikleri ü r ü nlerle birlikte ba ş kalar ı na ait ü r ü nleri de satanlar,

- Gelir ve kurumlar vergisi m ü kelleflerine ba ğ l ı l ı k arz edecek ş ekilde faaliyette bulunanlar,

- Ticar î , zira î veya meslek î kazanc ı dolay ı s ı yla ger ç ek us û lde gelir vergisine t â bi olanlar.

Di ğ er taraftan, halen basit usulde veya ger ç ek usulde vergilendirilen m ü kelleflerden s ö z konusu muafiyete ili ş kin ş artlar ı topluca ta şı yanlar ı n ba ğ l ı olduklar ı vergi dairesine ba ş vurmalar ı halinde h ü km ü n y ü r ü rl üğ e girdi ğ i tarih itibar ı yla m ü kellefiyetleri kapat ı lacakt ı r. Ş artlar ı topluca ta şı yanlardan muafiyet h ü km ü nden faydalanmak istemedi ğ ini ilgili vergi dairesine yaz ı ile bildirenler ise durumlar ı na g ö re basit veya ger ç ek usulde vergilendirilecektir.

Ö rnek 1: İ znik il ç esinde sabit i ş yerinde ç ini yap ı m ı faaliyetinde bulunan ve Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinde yer alan basit usule tabi olman ı n genel ş artlar ı n ı ta şı yan Bay (A), kendi ü retti ğ i ç inilerin yan ı nda, ç e ş itli yerlerden sat ı n aldığı çinileri de satmaktadır. Bay (A), münhasıran kendi ürettiği çinilerin yanında başkaları tarafından üretilen çinileri de satması nedeniyle esnaf muaflığından faydalanamayacak olup, durumuna göre basit veya gerçek usulde vergilendirilecektir.

Örnek 2: Bay (T), Trabzon ilinde kiraladığı işyerinde bakır işlemeciliği faaliyetinde bulunmakta ve münhasıran kendi ürettiği ürünleri satmaktadır. Basit usule tabi olmanın genel şartlarını taşıyan Bay (T)’ nin bu faaliyetinin dışında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.

(Değişik son fıkra:RG -31/12/2012-28514 4. Mükerrer) # Diğer taraftan, halen basit veya gerçek usulde vergilendirilen ve söz konusu muafiyete ilişkin şartları topluca taşıyan mükelleflerden 31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 15/6/2012 tarihinden itibaren bir aylık bildirim verme süresi içinde (15/7/2012 tarihine kadar) bağlı oldukları vergi dairesine başvuranların mükellefiyetleri hükmün yürürlüğe girdiği 15/6/2012 tarihi itibarıyla, bu süreden sonra başvuran ve talepleri kabul edilenlerin mükellefiyetleri ise vergi dairesine yapılan başvuru tarihi itibariyle kapatılacaktır.

Muafiyete ilişkin şartları topluca taşıyanlardan muafiyet hükmünden faydalanmak istemediğini ilgili vergi dairesine yazı ile bildirenler ise durumlarına göre basit veya gerçek usulde vergilendirilecektir.

2.3. Geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan meslek kollarında faaliyette bulunanlarda vergi tevkifatı

Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin son fıkrasında, "Bu muaflığın, 94 üncü madde uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur." hükmü yer almaktadır.

Bu hükme göre, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci f ı kras ı uyar ı nca tevkifat yapmak zorunda olanlar ı n, bu kapsamda esnaf muafl ığı ndan yararlananlardan mal ve hizmet al ı mlar ı kar şı l ığı nda, yapt ı klar ı ö demeler ü zerinden an ı lan madde ile 6/6/2012 tarihli ve 2012/3322 say ı l ı Bakanlar Kurulu Karar ı yla y ü r ü rl üğ e konulan 6/6/2012 tarihli ve 2012/3322 say ı l ı Kararnamenin Eki Karar h ü k ü mleri uyar ı nca % 2 oran ı nda gelir vergisi tevkifat ı yapmalar ı gerekmektedir.

Ö rnek 3: Esnaf muafl ığı ş artlar ı n ı topluca ta şı yan Bay (A), i ş yerinde kendi ü retti ğ i bastonlar ı baston ticareti ile u ğ ra ş an (B) firmas ı na satmaktad ı r. (B) firmas ı n ı n, Bay (A)'ya baston bedeli kar şı l ığı olarak yapaca ğı ö demeler nedeniyle gider pusulas ı d ü zenlemesi ve Gelir Vergisi Kanununun 94 ü nc ü maddesi uyar ı nca % 2 oran ı nda gelir vergisi tevkifat ı yapmas ı gerekmektedir.

Bay (A) ise mal al ış ve sat ışı na ili ş kin belgeleri istenildi ğ i zaman ibraz etmek ü zere saklamak zorundad ı r.

2.4. Esnaf vergi muafiyeti belgesi

Esnaf muafl ığı na ili ş kin ş artlar ı topluca ta şı yanlara talep etmeleri halinde vergi dairelerince ş ekli ve muhtevas ı bu Tebli ğ in ekinde yer alan “ Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi ” (EK: 1) verilir. Belgeyi almak isteyenlerin, EK 2 ’ de yer alan dilek ç e ile varsa i ş yerlerinin, i ş yeri olmayanlar ı n ise ikametg â hlar ı n ı n bulundu ğ u yerdeki tarha yetkili vergi dairesine ba ş vurmalar ı gerekmektedir.

Esnaf muafl ığı ndan faydalananlar ı n s ö z konusu belgeyi almalar ı iste ğ e ba ğ l ı olup, belge alanlardan herhangi bir bedel talep edilmeyecektir.

Esnaf vergi muafiyeti belgesi talep edenlerin, Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde yer alan ş artlar ı ta şı d ığı n ı n anla şı lmas ı halinde vergi dairesi taraf ı ndan belge verilecektir. Ayr ı ca, vergi dairesince gerekli g ö r ü len durumlarda i ş yerinde veya faaliyetin yap ı ld ığı yerde ara ş t ı rma veya tespit yap ı labilece ğ i tabiidir.

Esnaf vergi muafiyeti belgesi d ü zenlendi ğ i tarihten itibaren üç y ı l i ç in ge ç erli olup bu s ü renin sonunda vergi dairesine ba ş vurularak yeni belge al ı nmas ı m ü mk ü n bulunmaktad ı r. Üç y ı ll ı k s ü re i ç inde esnaf muafl ığı ş artlar ı n ı kaybedenlerin, i ş i b ı rakanlar ı n veya kendi iste ğ i ile muafl ı ktan çı kmak isteyenlerin esnaf vergi muafiyeti belgeleri vergi dairelerince iptal edilecektir. Belgesi iptal edilenlerin, esnaf muafl ığı na ili ş kin ş artlar ı ta şı malar ı halinde yeniden belge talebinde bulunmalar ı m ü mk ü nd ü r.

Esnaf vergi muafiyeti belgesine icra edilen faaliyetin t ü r ü olarak a ş a ğı daki bilgilerden biri yaz ı lacakt ı r:

- Oturduklar ı evlerde el eme ğ i ü r ü n imali ve sat ışı (GVK Madde: 9/6),

- Hurda mal toplay ı c ı l ığı (GVK Madde: 9/7),

- Geleneksel meslek kollar ı (GVK Madde: 9/8),

- Seyyar milli piyango bileti sat ışı ,

- 23/2/1995 tarihli ve 4077 say ı l ı T ü keticinin Korunmas ı Hakk ı nda Kanun kapsam ı nda kap ı dan mal sat ışı ,

- Di ğ er mal sat ışı ,

- Di ğ er hizmet sat ışı (mal ve hizmet bedelinin ayr ı lamamas ı hali d â hil).

Ayr ı ca, birden fazla faaliyetle i ş tigal edilmesi halinde, a ğı rl ı kl ı olarak yap ı lan veya ki ş inin tercih etti ğ i faaliyet t ü r ü belgeye yaz ı lacakt ı r.

3. Basit Usulde Vergilendirmeyle İ lgili D ü zenlemeler

3.1. Yasal d ü zenleme

6322 say ı l ı Kanunun 7 nci maddesiyle Gelir Vergisi Kanununun 46 nc ı maddesinin alt ı nc ı f ı kras ı a ş a ğı daki ş ekilde de ğ i ş tirilmi ş , ayn ı maddeye a ş a ğı daki f ı kralar eklenmi ş ve 13 ü nc ü maddesiyle de ayn ı Kanuna Ge ç ici 81 inci madde eklenmi ş tir.

“ Basit usule tabi olman ı n ş artlar ı ndan herhangi birini takvim y ı l ı i ç inde kaybedenler, ertesi takvim y ı l ı ba şı ndan itibaren ger ç ek usulde vergilendirilirler. Basit usul ü n ş artlar ı n ı haiz olanlardan, bu usulden yararlanmak istemediklerini yaz ı ile bildirenler dilek ç elerinde belirttikleri tarihten veya izleyen takvim y ı l ı ba şı ndan, yeni i ş e ba ş layanlar ise i ş e ba ş lama tarihinden itibaren ger ç ek usulde vergilendirilirler. Ger ç ek usulde vergilendirilen m ü kelleflerden, 47 nci maddede yaz ı l ı ş artlar ı ta şı yanlardan arka arkaya iki hesap d ö neminin i ş hacmi 48 inci maddede yaz ı l ı hadlerden d üşü k olanlar, yaz ı l ı talepleri ü zerine bu ş art ı n ger ç ekle ş mesini takip eden takvim y ı l ı ndan ba ş layarak basit usule ge ç ebilirler. İş in e ş ve ç ocuklara devri halinde i ş hacminin hesab ı nda devirden ö nceki s ü reler de dikkate al ı n ı r. Sahte veya muhteviyat ı itibar ı yla yan ı lt ı c ı belge d ü zenledikleri tespit edilenler hi ç bir suretle basit usulde vergilendirilmezler.

Ger ç ek usulde vergilendirilmekte iken i ş ini terk eden m ü kellefler ile basit usul ü n ş artlar ı n ı kaybedenlerden ger ç ek usulde vergilendirilmeye ba ş lamadan ö nce i ş ini terk eden m ü kellefler, terk tarihini takip eden y ı l ı n ba şı ndan itibaren iki y ı l ge ç medik ç e basit usule d ö nemezler. Bu h ü k ü m, i ş in e ş veya ç ocuklara devri halinde de uygulan ı r.

Bu maddenin uygulanmas ı na ili ş kin usul ve esaslar ı belirlemeye Maliye Bakanl ığı yetkilidir. ”

“ Basit usulde vergilendirmeye ge ç i ş te s ü relerin hesab ı :

GE Çİ C İ MADDE 81- 46 nc ı maddenin alt ı nc ı ve yedinci f ı kralar ı nda yer alan ş artlar ı n tespitine 1/1/2012 tarihinden itibaren ba ş lan ı r. ”

3.2. Basit usulden ger ç ek usule ge ç i ş

Basit usule tabi olman ı n ş artlar ı ndan herhangi birini takvim y ı l ı i ç inde kaybedenler, ertesi takvim y ı l ı ba şı ndan itibaren, yeni i ş e ba ş layanlar ise i ş e ba ş lama tarihinden itibaren ger ç ek usulde vergilendirilmektedir.

6322 say ı l ı Kanunun 7 nci maddesiyle Gelir Vergisi Kanununun 46 nc ı maddesinin alt ı nc ı f ı kras ı nda yap ı lan d ü zenlemeyle, basit usul ü n ş artlar ı n ı haiz olanlardan, bu usulden yararlanmak istemediklerini yaz ı ile bildirenler dilek ç elerinde belirttikleri tarihten veya izleyen takvim y ı l ı ba şı ndan itibaren ger ç ek usulde vergilendirileceklerdir.

Ö rnek 4: Kayseri B ü y ü k ş ehir Belediyesi s ı n ı rlar ı i ç inde servis i ş letmecili ğ i faaliyetinde bulunan ve basit usulde vergilendirilen Bay (G), vergi dairesine verdi ğ i dilek ç e ile 15/10/2012 tarihinden itibaren ger ç ek usulde vergilendirme talebinde bulunmu ş tur. Bay (G), dilek ç esinde belirtti ğ i tarihten ( 15/10/2012 ) itibaren ger ç ek usulde vergilendirilecek olup, ger ç ek ve basit usulde tespit edilen ticari kazan ç lar ı n ı 2013 y ı l ı n ı n Mart ay ı nda birlikte beyan edecektir.

Di ğ er taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 51 inci maddesi uyar ı nca faaliyetlerine ba ş lad ı klar ı tarihten itibaren ger ç ek usulde vergilendirilecek olan m ü kelleflerin basit usulde vergilendirmeye d ö nmeleri m ü mk ü n de ğ ildir.

3.3. Ger ç ek usulden basit usule ge ç i ş

6322 say ı l ı Kanunla yap ı lan d ü zenlemeyle ger ç ek usulde vergilendirilen m ü kelleflerden belirlenen ş artlar ı sa ğ layanlara basit usule ge ç me imk â n ı getirilmi ş tir.

Buna g ö re, ger ç ek usulde vergilendirilen m ü kelleflerin;

- Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinde yaz ı l ı ş artlar ı topluca ta şı mas ı ,

- Arka arkaya iki hesap d ö nemi i ş hacminin Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yaz ı l ı hadlerden d üşü k olmas ı ,

- Yaz ı l ı talepte bulunmas ı

halinde , bu ş artlar ı n ger ç ekle ş mesini takip eden takvim y ı l ı ndan ba ş layarak basit usule ge ç meleri m ü mk ü n bulunmaktad ı r.

İş in e ş ve/veya ç ocuklara devri halinde i ş hacminin hesab ı nda devirden ö nceki s ü reler de dikkate al ı nacakt ı r.

Ancak, sahte veya muhteviyat ı itibar ı yla yan ı lt ı c ı belge d ü zenledikleri tespit edilen m ü kellefler hi ç bir suretle basit usule d ö nemeyeceklerdir.

Ger ç ek usulde vergilendirilen m ü kelleflerin basit usule ge ç meleri i ç in al ış , sat ış ve/veya h â s ı lat tutarlar ı n ı n her birinin arka arkaya iki y ı l s ü reyle Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yaz ı l ı hadlerden d üşü k olmas ı gerekmektedir.

Di ğ er taraftan, 6322 say ı l ı Kanunun 13 ü nc ü maddesiyle Gelir Vergisi Kanununa eklenen Ge ç ici 81 inci madde h ü km ü ne g ö re, ger ç ek usulden basit usule ge ç meye ili ş kin ş artlar ı n tespitine ve iki y ı ll ı k s ü renin hesab ı na 1/1/2012 tarihinden itibaren ba ş lanacakt ı r.

Ö rnek 5: İ stanbul ilinde kuaf ö rl ü k faaliyeti nedeniyle ö teden beri ger ç ek usulde vergilendirilen Bayan (N) ’ nin 2012 ve 2013 y ı llar ı nda elde etti ğ i i ş h â s ı lat ı , ilgili y ı llar i ç in Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan h â s ı lat haddinin alt ı nda ger ç ekle ş mi ş tir. Di ğ er ş artlar ı da ta şı nmas ı kayd ı yla m ü kellefin 1/1/2014 tarihinden itibaren basit usulde vergilendirmeden yararlanmas ı m ü mk ü nd ü r.

3.4. İş ini terk eden m ü kelleflerin durumu

Ger ç ek usulde vergilendirilenler ile basit usul ü n ş artlar ı n ı kaybeden m ü kelleflerin;

İş in terk edilmesi veya e ş ve/veya ç ocuklara devredilmesi hallerinde ilgisine g ö re terk veya devir tarihini takip eden y ı l ı n ba şı ndan itibaren iki y ı l ge ç medik ç e basit usule d ö nmeleri m ü mk ü n de ğ ildir.

Ger ç ek usulde vergilendirildi ğ i veya vergilendirilmesi gerekti ğ i faaliyetini 1/1/2012 tarihinden ö nce terk eden m ü kellefler i ç in iki y ı ll ı k s ü renin hesaplanmas ı na 1/1/2012 tarihinden itibaren ba ş lanacakt ı r.

Ger ç ek usulde vergilendirildi ğ i veya vergilendirilmesi gerekti ğ i faaliyetini 1/1/2012 tarihinden itibaren terk eden m ü kellefler terk tarihini takip eden y ı l ı n ba şı ndan itibaren iki y ı l ge ç medik ç e basit usulden yararlanamayacaklard ı r.

Ö rnek 6: Taksi i ş letmecili ğ i faaliyeti nedeniyle ger ç ek usulde vergilendirilen Bay (M), bu faaliyetini 1/1/2005 tarihinde terk etmi ş tir. Bay (M), 2013 y ı l ı nda yeniden faaliyete ba ş lamak ve basit usulden faydalanmak istemektedir. Bay (M) ’ nin Gelir Vergisi Kanununun Ge ç ici 81 inci maddesi h ü km ü uyar ı nca 1/1/2012 tarihinden itibaren iki y ı l ge ç medik ç e basit usulden yararlanmas ı m ü mk ü n bulunmamaktad ı r.

Ger ç ek usulde vergilendirildi ğ i veya vergilendirilmesi gerekti ğ i faaliyetini terk eden m ü kellefin basit usulde ortakl ı k ş eklinde faaliyette bulunmak istemesi halinde;

- Faaliyetin terk tarihine ba ğ l ı olarak, 1/1/2012 tarihinden veya terk tarihini takip eden y ı ldan itibaren iki y ı ll ı k s ü renin ge ç mesi,

- Di ğ er ortaklarla birlikte basit usule tabi olman ı n ş artlar ı n ı n topluca ta şı nmas ı

kayd ı yla , basit usulden yararlan ı lmas ı m ü mk ü n bulunmaktad ı r.

Ö rnek 7: Bay (P), ger ç ek usulde gelir vergisi m ü kellefi iken faaliyetini 5/6/2010 tarihinde terk etmi ş tir. Bay (P), 2012 y ı l ı nda basit usule tabi olman ı n ş artlar ı n ı ta şı yan Bay (S) ile ortak olarak ş ehir i ç i yolcu ta şı mac ı l ığı faaliyetine ba ş lamak istemektedir. Ge ç ici 81 inci madde h ü km ü uyar ı nca 1/1/2012 tarihinden itibaren iki y ı l sonra, di ğ er bir ifadeyle 1/1/2014 tarihinden itibaren di ğ er ş artlar ı da ta şı mas ı kayd ı yla Bay (P) ’ nin basit usulde vergilendirmeden yararlanmas ı m ü mk ü nd ü r. Bu nedenle Bay (P) ve orta ğı n ı n 2012 y ı l ı nda ortakl ı k ş eklinde ba ş layaca ğı ş ehir i ç i yolcu ta şı mac ı l ığı faaliyeti nedeniyle ticari kazan ç lar ı n ı n ger ç ek usulde tespit edilmesi gerekmektedir.

3.5. Ger ç ek usulden basit usule ge ç en m ü kelleflerde belge d ü zeni

Ger ç ek usulde vergilendirilmekte iken Gelir Vergisi Kanununun 46 nc ı maddesinin alt ı nc ı f ı kras ı nda belirtilen ş artlar ı sa ğ layarak basit usulde vergilendirmeye ge ç en m ü kellefler ellerinde bulunan belgelerle ilgili olarak a ş a ğı da belirtilen ş ekilde i ş lem yapacaklard ı r.

4/1/1961 tarihli ve 213 say ı l ı Vergi Usul Kanunu uyar ı nca notere tasdik ettirmi ş veya 2/2/1985 tarihli ve 18654 say ı l ı Resm î Gazete ’ de yay ı mlanan: “ Vergi Usul Kanunu Uyar ı nca Vergi M ü kellefleri Taraf ı ndan Kullan ı lan Belgelerin Bas ı m ve Da ğı t ı m ı Hakk ı nda Y ö netmelik ” h ü k ü mlerine g ö re anla ş mal ı matbaalara bast ı rm ış olduklar ı belgelerden, kullan ı lmam ış olanlar ile en son kulland ı klar ı ciltleri basit usulde vergilendirmeye ba ş lad ı klar ı tarihten itibaren bir ay i ç inde ba ğ l ı bulunduklar ı vergi dairelerine dilek ç eleri ile ibraz ederek kullan ı lmam ış olan belgelerin iptal edilmesini sa ğ layacaklard ı r.

Belge iptal i ş lemi vergi dairelerince 8/1/1996 tarihli ve 22517 say ı l ı Resm î Gazete ’ de yay ı mlanan 246 S ı ra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebli ğ inin (E) b ö l ü m ü nde belirtilen ş ekilde ger ç ekle ş tirilecektir.

Basit usulde vergilendirilen m ü kellefler kullanacaklar ı belgeleri 6/12/1998 tarihli ve 23545 say ı l ı Resm î Gazete ’ de yay ı mlanan 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebli ğ i ve 30/6/1999 tarihli ve 23741 say ı l ı Resm î Gazete ’ de yay ı mlanan 225 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebli ğ inde a çı klanan ş ekilde temin edeceklerdir.

Basit usule ge ç en m ü kelleflerden 225 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebli ğ i kapsam ı nda bulunanlar, mevcut belgelerinden kullan ı lmam ış olanlar ı vergi dairesine tespit ettirmek kayd ı yla kullanmaya devam edebileceklerdir.

Basit usule tabi m ü kelleflerin 6/12/1984 tarihli ve 3100 say ı l ı Katma De ğ er Vergisi M ü kelleflerinin Ö deme Kaydedici Cihazlar ı Kullanmalar ı Mecburiyeti Hakk ı nda Kanun kapsam ı na girmemekle beraber, iste ğ e ba ğ l ı olarak ö deme kaydedici cihaz al ı p kullanmalar ı m ü mk ü n bulunmaktad ı r. Bu durumdaki m ü kelleflerin ellerindeki cihazlar ı n ı kullanmak istememeleri halinde, 15/5/2004 tarihli ve 25463 say ı l ı Resm î Gazete ’ de yay ı mlanan 60 Seri No.lu Katma De ğ er Vergisi M ü kelleflerinin Ö deme Kaydedici Cihazlar ı Kullanmalar ı Mecburiyeti Hakk ı nda Kanunla İ lgili Genel Tebli ğ in 4 ve 6 nc ı b ö l ü mlerindeki a çı klamalara g ö re, hurdaya ay ı rma veya bir ba ş ka m ü kellefe satma imk â nlar ı bulunmaktad ı r.

4. Gelir Vergisi Stopaj ı Te ş vikine İ li ş kin D ü zenlemeler

4.1. Yasal d ü zenleme

6322 say ı l ı Kanunun 12 nci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununa yay ı m ı n ı izleyen ayba şı ndan itibaren y ü r ü rl üğ e girmek ü zere a ş a ğı daki Ge ç ici 80 inci madde eklenmi ş tir.

“ Gelir vergisi stopaj ı te ş viki

GE Çİ C İ MADDE 80- Bakanlar Kurulunca istatistiki b ö lge birimleri s ı n ı fland ı rmas ı , ki ş i ba şı na d üş en milli gelir veya sosyoekonomik geli ş mi ş lik d ü zeyleri dikkate al ı nmak suretiyle belirlenen illerde yap ı lacak yat ı r ı mlar i ç in Ekonomi Bakanl ığı taraf ı ndan d ü zenlenen yat ı r ı m te ş vik belgeleri kapsam ı nda; bu maddenin y ü r ü rl üğ e girdi ğ i tarihten itibaren 31/12/2023 tarihine kadar ger ç ekle ş en yat ı r ı mlarda te ş vik belgelerinde ö ng ö r ü len ve fiilen istihdam edilen i şç ilerin ü cretlerinin sanayi kesiminde ç al ış an 16 ya şı ndan b ü y ü k i şç iler i ç in uygulanan asgari ü cretin br ü t tutar ı na tekab ü l eden k ı sm ı ü zerinden hesaplanan gelir vergisi, yat ı r ı m ı n k ı smen veya tamamen i ş letilmesine ba ş lan ı lan tarihten itibaren 10 y ı l s ü reyle verilecek muhtasar beyanname ü zerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilir.

Birinci f ı kraya istinaden terkin edilecek verginin hesab ı nda, ö ncelikle 32 nci maddede yer alan asgari ge ç im indirimi dikkate al ı n ı r.

Yat ı r ı m ı n tamamlanamamas ı veya te ş vik belgesinin iptal edilmesi halinde, gelir vergisi stopaj ı te ş viki uygulamas ı nedeniyle terkin edilen vergiler, vergi ziya ı cezas ı uygulanmaks ı z ı n gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.

Yat ı r ı m ı n faaliyete ge ç mesinden ö nce devri halinde devralan, ayn ı ko ş ullar ı yerine getirmek kayd ı yla gelir vergisi stopaj ı te ş viki uygulamas ı ndan yararlan ı r.

Yat ı r ı m ı n k ı smen veya tamamen faaliyete ge ç mesinden sonra devri halinde, gelir vergisi stopaj ı te ş viki uygulamas ı ndan devir tarihine kadar devreden, devir tarihinden sonra ise kalan s ü re kadar devralan yararlan ı r.

Bu madde kapsam ı ndaki gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden yararlananlar, di ğ er kanunlarda yer alan ayn ı mahiyetteki h ü k ü mlerden ayr ı ca yararlanamazlar.

Bu maddenin uygulanmas ı na ili ş kin usul ve esaslar ı belirlemeye Maliye Bakanl ığı yetkilidir. ”

Di ğ er taraftan, 15/6/2012 tarihli ve 2012/3305 say ı l ı Bakanlar Kurulu Karar ı yla y ü r ü rl üğ e konulan Yat ı r ı mlarda Devlet Yard ı mlar ı Hakk ı nda Karar ile yat ı r ı mlar ile ara ş t ı rma ve geli ş tirme faaliyetlerinin desteklenmesine ili ş kin usul ve esaslar belirlenmi ş tir.

4.2. Gelir vergisi stopaj ı te ş vikinin amac ı

Gelir Vergisi Kanununa eklenen Ge ç ici 80 inci madde ile Bakanlar Kurulunca istatistiki b ö lge birimleri s ı n ı fland ı rmas ı , ki ş i ba şı na d üş en milli gelir veya sosyo -ekonomik geli ş mi ş lik d ü zeyleri dikkate al ı nmak suretiyle belirlenecek illerde yap ı lacak yat ı r ı mlar i ç in, Ekonomi Bakanl ığı taraf ı ndan d ü zenlenen yat ı r ı m te ş vik belgeleri kapsam ı nda 31/12/2023 tarihine kadar ger ç ekle ş en yat ı r ı mlarda te ş vik belgelerinde ö ng ö r ü len ve fiilen istihdam edilen i şç ilerin asgari ü cretin br ü t tutar ı na tekab ü l eden ü cretleri ü zerinden hesaplanan gelir vergisinin, yat ı r ı m ı n k ı smen veya tamamen i ş letilmesine ba ş lan ı lan tarihten itibaren 10 y ı l s ü reyle verilecek muhtasar beyanname ü zerinden tahakkuk edecek vergiden terkin edilmesi imk â n ı sa ğ lanmaktad ı r.

4.3. Gelir vergisi stopaj ı te ş vikinin uygulanaca ğı iller

Gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden, an ı lan Bakanlar Kurulu Karar ı uyar ı nca 6 nc ı b ö lge i ç in d ü zenlenen te ş vik belgeleri kapsam ı nda ger ç ekle ş tirilecek yat ı r ı mlarla sa ğ lanan ilave istihdam i ç in yararlan ı lacakt ı r. Buna g ö re, an ı lan Bakanlar Kurulu Karar ı na ekli listede 6 nc ı b ö lge olarak yer verilen; A ğ r ı , Ardahan, Batman, Bing ö l, Bitlis, Diyarbak ı r, Hakkari , I ğ d ı r, Kars, Mardin, Mu ş , Siirt, Ş anl ı urfa, Şı rnak, Van illeri ile Bozcaada ve G ö k ç eada il ç elerinde ger ç ekle ş tirilen yat ı r ı mlar dolay ı s ı yla bu te ş vikten yararlan ı lacakt ı r.

4.4. Uygulamadan yararlanacak m ü kellefler

Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci madde kapsam ı nda gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden,

• Ekonomi Bakanl ığı taraf ı ndan d ü zenlenen yat ı r ı m te ş vik belgesine sahip olan,

• Bu Tebli ğ in 4.3 . numaral ı b ö l ü m ü nde yer verilen iller ve il ç elerde ger ç ekle ş tirilen yat ı r ı m ı n k ı smen veya tamamen i ş letilmesine ba ş layan,

• Ü cret ö demeleri ü zerinden gelir vergisi stopaj ı yaparak muhtasar beyanname vermek zorunda olan,

• 2012/3305 say ı l ı Bakanlar Kurulu Karar ı yla y ü r ü rl üğ e konulan Yat ı r ı mlarda Devlet Yard ı mlar ı Hakk ı nda Kararda aran ı lan ş artlar ı topluca ta şı yan

m ü kellefler yararlanabilecektir.

Yat ı r ı m ı n faaliyete ge ç mesinden ö nce devri halinde, devralan kurum, ayn ı ko ş ullar ı yerine getirmek kayd ı yla gelir vergisi stopaj ı te ş viki uygulamas ı ndan yararlanabilecektir.

Te ş vikin uygulanmas ı nda faaliyet konusu ile tam veya dar m ü kellefiyet esas ı nda vergilendirilmenin bir ö nemi bulunmamaktad ı r.

4.5. Fiilen ç al ış ma zorunlulu ğ u

Gelir vergisi stopaj ı te ş viki, sadece kapsama dahil iller ve il ç elerde bulunan i ş yerlerinde fiilen ç al ış t ı r ı lan i şç ilerin ü cretleri ü zerinden hesaplanacak gelir vergisi stopaj ı a çı s ı ndan ge ç erlidir. Bu i ş yerlerine ili ş kin bordrolarda g ö sterilmi ş olsalar dahi fiilen bu i ş yerlerinde ç al ış mayan i şç iler a çı s ı ndan te ş vikten yararlanmak m ü mk ü n de ğ ildir.

İ zin, hastal ı k ve benzeri nedenlerle i ş yerinde bulunulmamas ı halleri fiilen ç al ış mama olarak kabul edilmez.

4.6. Uygulaman ı n esaslar ı

Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci madde kapsam ı nda gelir vergisi stopaj ı te ş viki uygulanan ü cretlerin vergilendirilmesinde, ö ncelikle asgari ge ç im indirimi dikkate al ı n ı r.

Bu kapsamda istihdam edilen ü cretlilerle ilgili asgari ge ç im indirimi, 4/12/2007 tarihli ve 26720 say ı l ı Resm î Gazete ’ de yay ı mlanan 265 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebli ğ inde belirtilen usul ve esaslara g ö re hesaplanacakt ı r.

Terkin edilecek tutar, Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci madde uyar ı nca 16 ya şı ndan b ü y ü k i şç iler i ç in uygulanan asgari ü cretin br ü t tutar ı na tekab ü l eden k ı sm ı ü zerinden hesaplanan gelir vergisi tutar ı ndan fazla olamayaca ğı ndan, asgari ü cret ü zerinden hesaplanan tutardan asgari ge ç im indiriminin mahsup edilmesi sonucu kalan tutar terkine konu edilecektir.

Ö te yandan, Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci maddede yer alan gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden yararlanmak isteyen m ü kelleflerin Tebli ğ in ekinde yer alan “ GVK Ge ç ici 80 inci Madde Kapsam ı nda Gelir Vergisi Stopaj ı Te ş vikine İ li ş kin Bildirim ” (EK: 3) ve “ GVK Ge ç ici 80 inci Maddeye İ li ş kin Gelir Vergisi Stopaj ı Te ş viki Kapsam ı nda İ stihdam Edilen Ü cretlilere İ li ş kin Bilgiler ” (EK: 4) tablolar ı n ı doldurmalar ı zorunludur. Bildirim, muhtasar beyannamenin verildi ğ i vergi dairesine beyanname ekinde verilir. Bildirimin verildi ğ i vergi dairesinin s ı n ı rlar ı i ç erisinde yer almayan i ş yerlerindeki istihdam dolay ı s ı yla te ş vikten yararlan ı lm ış ise bildirimin bir ö rne ğ i vergi dairesi taraf ı ndan gerekli kontrollerin yap ı lmas ı a çı s ı ndan i ş yerinin bulundu ğ u ilgili vergi dairesine ayr ı ca g ö nderilir.

Yat ı r ı m kapsam ı nda i ş yerlerinin ka ç i şç i ç al ış t ı rd ığı n ı n belirlenmesinde, te ş vik belgesinde kay ı tl ı istihdam say ı s ı n ı a ş mamak kayd ı yla her bir i ş yeri itibar ı yla Sosyal G ü venlik Kurumuna verilen ayl ı k prim ve hizmet belgesinde g ö sterilen i şç i say ı s ı dikkate al ı nacakt ı r. Gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden faydalanmaya ba ş lan ı lan ilk ay i ç in verilecek muhtasar beyanname ile birlikte bir defaya mahsus olmak ü zere te ş vik belgesinin tasdikli ö rne ğ inin de verilmesi gerekmektedir. Ayr ı ca, te ş vik belgesinin Ekonomi Bakanl ığı nca revize edilmesi halinde te ş vik belgesinin tasdikli ö rne ğ inin revize tarihini takip eden ilk muhtasar beyanname ile birlikte ilgili vergi dairesine verilmesi gerekmektedir.

Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci madde kapsam ı nda gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden yararlanan m ü kellefler, gelir vergisi stopaj ı te ş vikine ili ş kin bildirimde yer alan terkine konu olacak vergi tutar ı n ı verecekleri muhtasar beyannamenin Tablo-1 "Matrah ve Vergi Bildirimi" b ö l ü m ü n ü n (18/d) no'lu sat ı r ı nda ( Ü cret Ö demeleri Ü zerinden Yap ı lan Tevkifat ı n Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci Maddesi Gere ğ i Terkin Edilen Tutar ı ) g ö stereceklerdir. Bu tutar, (17/b) no'lu sat ı rda g ö sterilen gelir vergisi kesintisi toplam ı ndan indirilerek terkin sonras ı kalan gelir vergisi tutar ı (19) no'lu sat ı rda g ö sterilecektir.

Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci madde ç er ç evesinde terkine konu edilen tutar muhtasar beyannamenin (18) no'lu sat ı r ı nda g ö sterilmi ş oldu ğ undan, vergi dairesince ayr ı ca bir terkin i ş lemi yap ı lmayacakt ı r.

Ö rnek 8: (A) Ltd. Ş ti. taraf ı ndan Ekonomi Bakanl ığı nca onaylanm ış te ş vik belgesine istinaden Mu ş ilinde ger ç ekle ş tirilen ve 200 ki ş i istihdam edilen yat ı r ı m ı n i ş letilmesine A ğ ustos 2012 d ö neminden itibaren ba ş lan ı lm ış t ı r. Fiilen istihdam edilen 200 i şç inin ü cretleri ü zerinden hesaplanan gelir vergisi stopaj ı tutar ı 35.000 TL olup asgari ge ç im indirimi bordrosunda bu i şç iler i ç in hesaplanan asgari ge ç im indirimi tutar ı ise 15.000 TL'dir.

Bu verilere g ö re, (A) Ltd. Ş ti.' nin 200 i şç i i ç in yararlanaca ğı terkin tutar ı şö yle hesaplanacakt ı r:

- Ü cretler ü zerinden hesaplanan gelir vergisi

- Asgari ü cret ü zerinden hesaplanan gelir vergisi (200 x 119,91 1 )

- Hesaplanan asgari ge ç im indirimi 2

- Ge ç ici 80 inci madde kapsam ı nda terkin edilebilecek tutar (23.982-15.000)

- Vergi dairesine ö denecek tutar [35.000-(15.000+8.982)]

35.000 TL

23.982 TL

15.000 TL

8.982 TL

11.018 TL

Ö rnekten de anla şı laca ğı ü zere, asgari ü cret ü zerinden hesaplanan vergi tutar ı ndan, asgari ge ç im indirimi tutar ı n ı n mahsubu sonucu kalan tutar, Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci maddesi uyar ı nca terkin edilecek tutar olacakt ı r.

Ü cretler ü zerinden tevkif edilen vergi tutar ı ndan, asgari ge ç im indirimi ile Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci madde uyar ı nca terkin edilecek tutar ı n toplam ı n ı n d üşü lmesinden sonra kalan tutar vergi dairesine ö denecektir.

4.7. Uygulaman ı n ba ş lama ve sona erme tarihleri

Gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden, Bakanlar Kurulunca belirlenen iller ve il ç elerde yap ı lacak yat ı r ı mlar i ç in Ekonomi Bakanl ığı taraf ı ndan d ü zenlenen yat ı r ı m te ş vik belgeleri kapsam ı nda; Gelir Vergisi Kanunun Ge ç ici 80 inci maddenin y ü r ü rl üğ e girdi ğ i 1/7/2012 tarihinden itibaren 31/12/2023 tarihine kadar ger ç ekle ş en yat ı r ı mlarda, yat ı r ı m ı n k ı smen veya tamamen i ş letilmesine ba ş lan ı lan tarihten itibaren 10 y ı l s ü reyle yararlan ı lmas ı m ü mk ü nd ü r. Dolay ı s ı yla, 31/12/2023 tarihinde k ı smen veya tamamen i ş letilmesine ba ş lan ı lan bir yat ı r ı m i ç in gelir vergisi stopaj ı te ş viki en son, 31/12/2033 tarihine kadar uygulanacakt ı r.

Yat ı r ı m ı n k ı smen veya tamamen i ş letilmesine ba ş lan ı lan d ö nemden itibaren herhangi bir nedenle gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden yararlan ı lmamas ı durumunda 10 y ı ll ı k s ü renin uzamas ı m ü mk ü n bulunmamaktad ı r.

Ö rnek 9: (B) Ltd. Ş ti. 1/1/2013 tarihinde tamamlanan bir yat ı r ı m ı n k ı smen i ş letilmesine 1/1/2013 tarihinde, tamamen i ş letilmesine ise 6/6/2013 tarihinde ba ş lam ış t ı r. Ancak (B) Ltd. Ş ti. gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden 1/1/2015 tarihinden itibaren yararlanmaya ba ş lam ış t ı r. (B) Ltd. Ş ti. ’ nin 1/1/2015 tarihinden itibaren te ş vikten yararlanm ış olmas ı te ş vikten yararlan ı lacak en son tarih olan 1/1/2023 tarihinin uzamas ı na, di ğ er bir ifadeyle (B) Ltd. Ş ti. ’ nin 1/1/2023 tarihinden 1/1/2025 tarihine kadar an ı lan te ş vikten yararlanmas ı na imkan vermemektedir.

4.8. Di ğ er hususlar

2012/3305 say ı l ı Bakanlar Kurulu Karar ı yla y ü r ü rl üğ e konulan Yat ı r ı mlarda Devlet Yard ı mlar ı Hakk ı nda Karar ı n yay ı m tarihine kadar d ü zenlenen yat ı r ı m te ş vik belgeleri kapsam ı nda yap ı lan yat ı r ı mlar i ç in an ı lan Karar ı n Ge ç ici 2 nci maddesinin birinci f ı kras ı uyar ı nca talepte bulunanlar ı n bu Tebli ğ de belirtilen esaslar ç er ç evesinde gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden yararlanmas ı m ü mk ü nd ü r.

Gelir vergisi stopaj ı te ş vikinden yararlananlar ı n; di ğ er kanunlarda yer alan ayn ı mahiyetteki h ü k ü mlerden ayr ı ca yararlanmalar ı m ü mk ü n bulunmamaktad ı r.

Tebli ğ olunur.

----------------------------------

1 1/7/2012 tarihinden itibaren ge ç erli olan asgari ü cret ü zerinden hesaplanan gelir vergisi esas al ı nm ış t ı r.

2 265 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebli ğ ine g ö re hesaplanan tutar (Asgari Ge ç im İ ndirimi Bordrosunda yer alan tutar)

# Bknz : Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 284) Madde 4.

Tebli ğ in eklerini g ö rmek i ç in t ı klay ı n ı z