Lisanslı Depoculuk Kanunu Kapsamında Uygulamalar

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Balıkesir Defterdarlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü Sayı : E-46480499-125[İ-2025/931]-57184 30.04.2025 Konu : Lisanslı Depoculuk Kanunu Kapsamında Uygulamalar İlgi :       İlgide kayıtlı özelge talep formunda, şirketinizin toptan tahıl ticareti ile iştigal ettiği ve faaliyet konusu ile ilgili olarak 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamındaki uygulamalar hakkında bazı tereddütlerin olduğu belirtilerek,   - Üreticiden müstahsil makbuzuyla veya  tüccardan fatura karşılığında almış olduğunuz ürünlerin aynı gün ya da bir müddet sonra lisanslı depoya transferinin sağlandığı, ürünün alım tarihi ile lisanslı depoya giriş tarihi arasında ürün değerinde artış ya da azalışların olabildiği,  alımı yapılmış söz konusu ürünleri lisanslı depoya teslim etmeden önce ürün değerindeki değişikliklerin vergiye tabi olup olmadığı,   - 5300 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen Elektronik Ürün Senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar için getirilen istisnanın üretici firmaların dışındaki firmalar açısından geçerli olup olmadığı diğer bir ifadeyle, yalnızca tahıl alım-satım faaliyetinde bulunan firmaların da kurumlar vergisi ve katma değer vergisi kapsamındaki müstesna hükümlere tabi olup olmadığı hususlarında görüş talep edildiği anlaşılmıştır.   KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN   5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun "Safi Kurum Kazancı" başlıklı 6 ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safî kurum kazancının tespitinde de Gelir Vergisi Kanununun ticarî kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.   193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 76 ncı maddesinde, 10/02/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançların, 31/12/2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesna olacağı hüküm altına alınmıştır.   1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu Kapsamında Düzenlenen Ürün Senetlerinde Kazanç İstisnası" başlıklı bölümünde; "38.1. Kurumlar vergisi istisnası "38.1. Kurumlar vergisi istisnası   5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu 17/2/2005 tarihinde yürürlüğe girmiş olup Kanunla, depolanmaya uygun nitelikteki hububat, bakliyat, pamuk, tütün, fındık, yağlı tohumlar, bitkisel yağlar, şeker gibi standardize edilebilen temel ve işlenmiş tarım ürünlerinin standartları belirlenerek emniyetli ve sağlıklı koşullarda depolanması ile ürün senetleri vasıtasıyla ticaretinin kolaylaştırılması amaçlarıyla, lisanslı depo işletmelerinin ve yetkili sınıflandırıcıların kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin usul ve esaslar ile lisanslı depoculuk sistemine ilişkin diğer hususlar düzenlenmiştir.   5904 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen ve 3/7/2009 tarihinde yürürlüğe giren geçici 76 ncı maddeyle, tarım ürünleri ticaretini kolaylaştırmak ve geliştirmek üzere oluşturulan tarım ürünleri lisanslı depoculuk sisteminin teşvik edilmesi amacıyla, ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar 31/12/2014 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.   38.2. Vergi Kesintisi Uygulaması   Ürün senetlerinin esas itibarıyla, standardı, nitelik ve özellikleri belirli bir tarım ürününün mülkiyetini ifade ettiğinden, ürün senedinin el değiştirmesine paralel olarak senette tanımlanan ürünün mülkiyetinin de el değiştireceği..." açıklamalarına yer verilmiştir. 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunun birinci maddesinde, standartları belirlenmiş tarım ürünlerinin ticaretini geliştirmek üzere, tarım ürünleri lisanslı depoculuk sisteminin kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin usûl ve esasların düzenlendiği, üçüncü maddesinin (e) fıkrasında lisanslı deponun, bu Kanun kapsamında tarım ürünlerinin sağlıklı koşullarda muhafaza ve ticarî amaçla depolanması hizmetlerini sağlayan tesis olduğu, (ı) fıkrasında ürün senedinin, ürünlerin mülkiyetini temsil ve rehnini temin eden, lisanslı depo işleticisince nama veya emre düzenlenmiş, teminat olarak verilebilen, ciro edilebilen veya edilemeyen ve bu Kanunda öngörülmeyen durumlarda Türk Ticaret Kanununda düzenlenen makbuz senedi hükümlerine tâbi olan kıymetli evrakı olduğu, (k) fıkrasında mudinin, depolama hizmetleri için ürününü lisanslı depoya teslim eden veya lisanslı depo işletmesince düzenlenen ürün senedini mevzuata uygun olarak elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişiyi ifade ettiği hükümlerine yer verilmiştir.   Yukarıda yer alan hükümlerden de anlaşılacağı üzere; söz konusu istisna, 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu uyarınca mudiler tarafından lisanslı depoya teslim edilen ürünler karşılığında düzenlenen ürün senetlerinin yine mudiler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançların kurumlar vergisinden istisna tutulması mümkün bulunmaktadır. Buna göre, üretici olmayıp sadece tahıl alım satımı faaliyetinde bulunulması durumunda da lisanslı depoya teslim edilen ürünler karşılığında düzenlenen ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançların 31/12/2028 tarihine kadar kurumlar vergisinden istisna edilmesi mümkündür.   Diğer taraftan, üreticiden müstahsil makbuzuyla ya da tüccardan fatura karşılığında alınan ürünlerin, lisanslı depoya transferine kadar geçen sürede ürünlerin değerinde meydana gelebilecek artış veya azalışlar, herhangi bir satış işlemi gerçekleşmediği sürece vergiye tabi kazancı etkileyen artış/azalış olarak değerlendirilmeyecektir.   KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN   3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun;   - 1/1 inci maddesinde; ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin; 1/3-d maddesinde, müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar ile 10.02.2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara tesliminin KDV'ye tabi olduğu,   - 2/1 inci maddesinde; teslimin, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesi olduğu, - 9/3 üncü maddesinde; 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimine ait KDV'nin ödenmesinden lisanslı depo işleticilerinin sorumlu olduğu,   - 10/k maddesinde; 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin temsil ettiği ürünlerin depodan çekilmesi ile vergiyi doğuran olayın meydana geleceği,   - 13/ğ maddesinde, 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, ürün ihtisas borsaları ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığından ürün senedi alım-satımı konusunda izin alan ticaret borsaları aracılığıyla ilk tesliminin,   - 17/4-t maddesinde; 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin, 1 inci maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (d) alt bendi ile 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendinde belirtilen işlemler hariç olmak üzere, ürün ihtisas borsaları ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığından ürün senedi alım-satımı konusunda izin alan ticaret borsaları aracılığıyla teslimlerinin (bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından 30 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uygulanmaz.) KDV'den istisna olduğu, - 23/d maddesinde ise; ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara tesliminde, senedin en son işlem gördüğü borsada oluşan değerinin KDV matrahını oluşturacağı   hüküm altına alınmıştır.   Lisanslı depoculuk kapsamındaki işlemlerde KDV uygulamasına ilişkin ayrıntılı açıklamalara ise, 26.04.2014 tarih ve 28983 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.05.2014 tarihinden itibaren yürü