Serbest meslek erbabının uyku danışmanlığı hizmeti, kitap satışı ve peşin tahsil edilen hizmet bedelinin iadesinde vergilendirme ve belge düzeni ile reklam hizmeti alımlarına ait ödeme belgelerinin ka

T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İstanbul Vergi Dairesi BaşkanlığıGelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü Sayı:11395140-105[VUK-1-21884]-29847505.04.2021 Konu:Serbest meslek kazancı mükellefinin kitap yazımı, uyku danışmanlığı ve reklam hizmeti alma faaliyetlerinin vergilendirilmesi   İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden;- Serbest meslek kazancından dolayı mükellefiyet kaydınızın bulunduğu, 0-5 yaş arası çocuklara uyku danışmanlığı hizmeti verdiğiniz, çocuklara yönelik "…" adlı bir kitap yazdığınız, kitabın basımını ve satışını gerçekleştiren yayınevi tarafından adınıza ödeme yapıldığı,- Uyku danışmanlığı hizmetine ilişkin olarak peşin tahsil edilen tutarlar için serbest meslek makbuzu düzenlediğiniz, bu kapsamdaki hizmet alımlarından alıcı tarafından vazgeçilmesi (örneğin, iki haftalık ödemenin yapıldığı durumda, söz konusu hizmeti alan kişilerce bir haftaya tekabül eden hizmet alındıktan sonra kalan hafta için vazgeçilmesi) halinde verilmeyen hizmete ilişkin tahsil edilen/ödenen tutarların bu kişilere iadesinin yapıldığı,- … ve … firmalarından aldığınız reklam hizmet giderlerini kredi kartı ile ödediğiniz, fatura alamadığınız fakat ödeme yapıldığını gösteren belgelerin bulunduğu,- Tüm bu hususların Katma Değer Vergisi Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ile Vergi Usul Kanunu açısından nasıl değerlendirilmesi gerektiği hususunda Başkanlığımız görüşünün talep edildiğianlaşılmıştır.I- GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;- 65 inci maddesinde, "Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır....",- 66 ncı maddesinde, "Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez....",- 67 nci maddesinde, "Serbest meslek kazancı bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır...."hükümlerine yer verilmiştir.Kanunun 68 inci maddesinde ise serbest meslek kazancının tespitinde hâsılattan indirilecek giderler bentler halinde sayılmış olup, maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel giderlerin serbest meslek kazancının tespitinde hasılattan indirileceği hüküm altına alınmıştır.Aynı Kanunun 18 inci maddesinde de, "Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.Yukarıda yazılı kazançların arızî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.Bu madde kapsamındaki kazançları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşanlar bu istisnadan faydalanamazlar. Bu durumda olanların, 94 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında tevkifat yapma yükümlülüğü yoktur." hükümleri yer almaktadır.Öte yandan, Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar." hükmüne yer verilmiş ve maddenin ikinci bendinde 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden (2009/14592 sayılı BKK gereğince) % 17 oranında, diğer ödemelerden ise % 20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması öngörülmüştür.Bu hükümlere göre;- Uyku danışmanlığı faaliyetiniz serbest meslek faaliyeti olup bu faaliyet sonucunda elde edilen kazancın serbest meslek kazancı olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.- "…" adlı kitabınızın Kültür ve Turizm Bakanlığı (Telif Hakları Genel Müdürlüğü) tarafından 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa göre kayıt-tescil edilmesi halinde, söz konusu kitabınızın satışı nedeniyle elde edilen hasılata münhasır olmak üzere, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisna hükmünden faydalanmanız mümkün bulunmaktadır.Ancak, kitap satışından 1/1/2020 tarihinden itibaren elde edeceğiniz kazancınızın, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşması halinde, kazancınızın tamamını 2021 Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmeniz gerekmektedir.Ayrıca, kitaplarınızın Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasına istinaden tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlarca satın alınması halinde, tarafınıza yapılacak ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.- Reklam giderleri için yapılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde sayılan giderler arasında yer alması nedeniyle, istisna kazançlarınız dışındaki kazançlarınız için yapılan reklam harcamalarının, 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan belgelerle tevsik edilmesi kaydıyla gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.- Gelir Vergisi Kanununa göre; serbest meslek kazancında vergiyi doğuran olay tahsilat esasına bağlanmış olduğundan hizmet sonradan tamamlansa bile bedelin tahsil edildiği anda gelir vergisi kanunu açısından vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği kabul edilecek ve hasılat kaydı yapılacaktır. Tahsil edildiği halde çeşitli nedenlerle iade edilen tutarların ise iade edildiği dönemde serbest meslek kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır. II- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN213 sayılı Vergi Usul Kanunu uygulamasında mükelleflerin ödevlerine ilişkin hükümler, aynı Kanunun ikinci kitabında (153 ve müteakip maddelerinde) yer almakta olup, söz konusu maddelerde düzenlenen yükümlülüklerin/ödevlerin (bildirim, defter tutma, belge düzeni, muhafaza ve ibraz) öngörülen usul ve esaslar dahilinde yükümlüler tarafından yerine getirilmesi Kanunen zorunluluk arz etmektedir.Ayrıca, 213 sayılı Kanununun 227 nci maddesinde, "Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir." hükmü yer almakta olup, söz konusu kayıtların ise aynı Kanunun 229 ve müteakip maddelerinde yer alan veya Bakanlığımıza verilen yetkiye dayanılarak kullanılma zorunluluğu getirilen belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir.Bu kapsamda, mezkûr Kanunun;- 229 uncu maddesinde, "Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.",- 231 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde, "Fatura, malın teslimi